Gwiazdozbiór Wieloryba
Wieloryb (łac. Cetus, „Wieloryb (potwór morski)”) to gwiazdozbiór leżący na równiku niebieskim, najlepiej widoczny wieczorami w grudniu. Najjaśniejszą gwiazdą gwiazdozbioru jest Diphda (2,04 mag). Gwiazdozbiór Wieloryba zajmuje 1231 stopni kwadratowych nieba i jest 4. pod względem wielkości spośród 88 gwiazdozbiorów.
Do swobodnego użytku – wystarczy podpis: Atlas of the Sky (constellationmap.org), CC BY 4.0 · Więcej
Umieść ten obraz na swojej stronie
Szczegółowa mapa gwiazdozbioru Wieloryba
Najważniejsze dane
| Nazwa łacińska | Cetus (dopełniacz: Ceti) |
|---|---|
| Skrót | Cet |
| Znaczenie | Wieloryb (potwór morski) |
| Powierzchnia | 1231 stopni kwadratowych (4. miejsce na 88) |
| Położenie | rektascensja 1,7 h, deklinacja −8° |
| Widoczność | cały gwiazdozbiór widać na szerokościach od 65° N do 79° S |
| Najlepszy miesiąc | Grudzień (około 21:00) |
| Najjaśniejsza gwiazda | Diphda |
| Gwiazdy jaśniejsze od 6 mag | 110 |
| Gwiazdy z nazwą IAU | 5 |
| Obiekty Messiera | M77 |
| Sąsiednie gwiazdozbiory | Wodnik, Baran, Erydan, Piec, Ryby, Rzeźbiarz, Byk |
Jak znaleźć gwiazdozbiór Wieloryba
Na szerokości 40° N (Hiszpania, Włochy, USA, Japonia) w grudniowe wieczory trzeba spojrzeć na południe: około 21:00 gwiazdozbiór Wieloryba góruje na wysokości mniej więcej 42° nad południowym horyzontem. Na szerokości 35° S (Australia, RPA, Argentyna) góruje na północy, około 63° nad horyzontem. Dobrze widać go także miesiąc wcześniej i miesiąc później (w listopadzie i w styczniu) – góruje wtedy mniej więcej o dwie godziny później lub wcześniej.
Gwiazdozbiór Wieloryba graniczy z gwiazdozbiorami Wodnika, Barana, Erydanu, Pieca, Ryb, Rzeźbiarza i Byka.
Gwiazdy gwiazdozbioru Wieloryba
Gwiazdozbiór Wieloryba ma 110 gwiazd jaśniejszych od 6 magnitudo – granicy widoczności gołym okiem pod ciemnym niebem. Oto najjaśniejsze z nich:
| Gwiazda | Oznaczenie | Jasność (mag) | Typ widmowy | Odległość |
|---|---|---|---|---|
| Diphda | β Ceti | 2,04 | G9.5IIICH-1 | — |
| Menkar | α Ceti | 2,53 | M1.5IIIa | 249 lś |
| Mira | ο Ceti | 3,04 | M7IIIe+Bep | 300 lś |
| — | η Ceti | 3,45 | K1.5IIICN1Fe0.5 | — |
| Kaffaljidhma | γ Ceti | 3,47 | A3V | — |
| — | τ Ceti | 3,5 | G8V | — |
| — | ι Ceti | 3,56 | K1.5III | — |
| — | θ Ceti | 3,6 | K0III-IIIb | — |
| Baten Kaitos | ζ Ceti | 3,73 | K0IIIBa0.1 | 253 lś |
| — | υ Ceti | 4,0 | M0III | — |
| — | δ Ceti | 4,07 | B2IV | — |
| — | π Ceti | 4,25 | B7V | — |
Obiekty głębokiego nieba w gwiazdozbiorze Wieloryba
W gwiazdozbiorze Wieloryba leży jeden obiekt z katalogu Charlesa Messiera:
- Messier 77 (M77): galaktyka spiralna, 8,9 mag
Gwiazdozbiór Wieloryba do druku: mapa i kształt figury
Czarno-biała wersja do wydruku i sam kształt gwiazdozbioru Wieloryba bez podpisów – przydatne do szkolnych projektów, kart pracy i nauki rozpoznawania figury na niebie.
Historia
Wieloryb to jeden z 48 gwiazdozbiorów opisanych przez Ptolemeusza w Almageście (II wiek n.e.). Oficjalne granice gwiazdozbioru wyznaczył Eugène Delporte dla Międzynarodowej Unii Astronomicznej w 1930 roku.
Pytania o gwiazdozbiór Wieloryba
Jaka jest najjaśniejsza gwiazda gwiazdozbioru Wieloryba?
Diphda – gwiazda o jasności 2,04 mag.
Kiedy widać gwiazdozbiór Wieloryba?
Gwiazdozbiór Wieloryba najlepiej widać wieczorami w grudniu. W całości jest widoczny na szerokościach geograficznych od 65° N do 79° S.
Ile gwiazd ma gwiazdozbiór Wieloryba?
Gwiazdozbiór Wieloryba ma 110 gwiazd jaśniejszych od 6 magnitudo, widocznych gołym okiem pod ciemnym niebem; 5 z nich ma oficjalne nazwy IAU.
Co oznacza łacińska nazwa Cetus?
Łacińska nazwa Cetus oznacza „Wieloryb (potwór morski)”. Skrót gwiazdozbioru to Cet, a łaciński dopełniacz, używany w nazwach gwiazd takich jak β Ceti, to Ceti.
