Gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy
Wielka Niedźwiedzica (łac. Ursa Major) to gwiazdozbiór nieba północnego, najlepiej widoczny wieczorami w kwietniu. Najjaśniejszą gwiazdą gwiazdozbioru jest Alioth (1,77 mag). Najbardziej znaną częścią gwiazdozbioru jest Wielki Wóz. Gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy zajmuje 1280 stopni kwadratowych nieba i jest 3. pod względem wielkości spośród 88 gwiazdozbiorów.
Do swobodnego użytku – wystarczy podpis: Atlas of the Sky (constellationmap.org), CC BY 4.0 · Więcej
Umieść ten obraz na swojej stronie
Szczegółowa mapa gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy
Najważniejsze dane
| Nazwa łacińska | Ursa Major (dopełniacz: Ursae Majoris) |
|---|---|
| Skrót | UMa |
| Znaczenie | Wielka Niedźwiedzica |
| Powierzchnia | 1280 stopni kwadratowych (3. miejsce na 88) |
| Położenie | rektascensja 11,3 h, deklinacja +54° |
| Widoczność | cały gwiazdozbiór widać na szerokościach od 90° N do 17° S |
| Najlepszy miesiąc | Kwiecień (około 21:00) |
| Najjaśniejsza gwiazda | Alioth |
| Gwiazdy jaśniejsze od 6 mag | 126 |
| Gwiazdy z nazwą IAU | 18 |
| Obiekty Messiera | M40, M81, M82, M97, M101, M108, M109 |
| Sąsiednie gwiazdozbiory | Wolarz, Psy Gończe, Żyrafa, Warkocz Bereniki, Smok, Mały Lew, Lew, Ryś |
Jak znaleźć gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy
Na szerokości 40° N (Hiszpania, Włochy, USA, Japonia) gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy jest okołobiegunowy: nigdy nie zachodzi, więc można go oglądać przez całą noc i przez cały rok. W kwietniowe wieczory góruje na północy, około 76° nad horyzontem. Na szerokości 35° S (Australia, RPA, Argentyna) góruje na północy, około 1° nad horyzontem. Dobrze widać go także miesiąc wcześniej i miesiąc później (w marcu i w maju) – góruje wtedy mniej więcej o dwie godziny później lub wcześniej.
Gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy graniczy z gwiazdozbiorami Wolarza, Psów Gończych, Żyrafy, Warkocza Bereniki, Smoka, Małego Lwa, Lwa i Rysia.
Asteryzmy powiązane z gwiazdozbiorem Wielka Niedźwiedzica: Wielki Wóz.
Gwiazdy gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy
Gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy ma 126 gwiazd jaśniejszych od 6 magnitudo – granicy widoczności gołym okiem pod ciemnym niebem. Oto najjaśniejsze z nich:
| Gwiazda | Oznaczenie | Jasność (mag) | Typ widmowy | Odległość |
|---|---|---|---|---|
| Alioth | ε Ursae Majoris | 1,77 | A0pCr | 79 lś |
| Dubhe | α Ursae Majoris | 1,79 | K0IIIa | 123 lś |
| Alkaid | η Ursae Majoris | 1,86 | B3V | 100 lś |
| Mizar | ζ Ursae Majoris | 2,27 | A1VpSrSi | 83 lś |
| Merak | β Ursae Majoris | 2,37 | A1V | 97 lś |
| Phecda | γ Ursae Majoris | 2,44 | A0Ve | 111 lś |
| — | ψ Ursae Majoris | 3,01 | K1III | — |
| Tania Australis | μ Ursae Majoris | 3,05 | M0III | 183 lś |
| Talitha | ι Ursae Majoris | 3,14 | A7IV | — |
| — | θ Ursae Majoris | 3,17 | F6IV | — |
| Megrez | δ Ursae Majoris | 3,31 | A3V | 81 lś |
| Muscida | ο Ursae Majoris | 3,36 | G5III | 184 lś |
Obiekty głębokiego nieba w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy
W gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy leży 7 obiektów z katalogu Charlesa Messiera:
- Messier 40 (M40): gwiazda podwójna, 8,4 mag
- Galaktyka Bodego (M81): galaktyka spiralna, 6,9 mag
- Galaktyka Cygaro (M82): galaktyka gwiazdotwórcza, 8,4 mag
- Mgławica Sowa (M97): mgławica planetarna, 9,9 mag
- Galaktyka Wiatraczek (M101): galaktyka spiralna, 7,9 mag
- Messier 108 (M108): galaktyka spiralna, 10,0 mag
- Messier 109 (M109): galaktyka spiralna, 9,8 mag
Gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy do druku: mapa i kształt figury
Czarno-biała wersja do wydruku i sam kształt gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy bez podpisów – przydatne do szkolnych projektów, kart pracy i nauki rozpoznawania figury na niebie.
Historia
Wielka Niedźwiedzica to jeden z 48 gwiazdozbiorów opisanych przez Ptolemeusza w Almageście (II wiek n.e.). Oficjalne granice gwiazdozbioru wyznaczył Eugène Delporte dla Międzynarodowej Unii Astronomicznej w 1930 roku.
Pytania o gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy
Jaka jest najjaśniejsza gwiazda gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy?
Alioth – gwiazda o jasności 1,77 mag, leżąca w odległości około 79 lat świetlnych od Ziemi.
Kiedy widać gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy?
Gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy najlepiej widać wieczorami w kwietniu. W całości jest widoczny na szerokościach geograficznych od 90° N do 17° S.
Ile gwiazd ma gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy?
Gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy ma 126 gwiazd jaśniejszych od 6 magnitudo, widocznych gołym okiem pod ciemnym niebem; 18 z nich ma oficjalne nazwy IAU.
Co oznacza łacińska nazwa Ursa Major?
Łacińska nazwa Ursa Major oznacza „Wielka Niedźwiedzica”. Skrót gwiazdozbioru to UMa, a łaciński dopełniacz, używany w nazwach gwiazd takich jak ε Ursae Majoris, to Ursae Majoris.
