Gwiazdozbiór Cyrkla

Cyrkiel (łac. Circinus) to gwiazdozbiór nieba południowego, najlepiej widoczny wieczorami w czerwcu. Najjaśniejszą gwiazdą gwiazdozbioru jest α Circini (3,19 mag). Gwiazdozbiór Cyrkla zajmuje 93 stopnie kwadratowe nieba i jest 85. pod względem wielkości spośród 88 gwiazdozbiorów.

Aktualizacja: 2026-11-02

Gwiazdozbiór Cyrkla: główne gwiazdy połączone liniami — Kształt gwiazdozbioru Cyrkla: jaśniejsze gwiazdy połączone liniami tradycyjnej figury.

Do swobodnego użytku – wystarczy podpis: Atlas of the Sky (constellationmap.org), CC BY 4.0 · Więcej

Umieść ten obraz na swojej stronie

Wklej ten kod HTML na swoją stronę. Wyświetla obraz i podaje źródło, tak jak wymaga tego licencja.

<a href="https://constellationmap.org/pl/gwiazdozbiory/cyrkiel/"><img src="https://constellationmap.org/pl/img/gwiazdozbiory/gwiazdozbior-cyrkla.png" alt="Gwiazdozbiór Cyrkla: główne gwiazdy połączone liniami" width="800" height="800" loading="lazy"></a>
<br><small><a href="https://constellationmap.org/pl/gwiazdozbiory/cyrkiel/">Gwiazdozbiór Cyrkla</a> · Atlas of the Sky (constellationmap.org), <a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/">CC BY 4.0</a></small>

Szczegółowa mapa gwiazdozbioru Cyrkla

Mapa nieba gwiazdozbioru Cyrkla z liniami łączącymi gwiazdy, podpisanymi najjaśniejszymi gwiazdami (litery greckie), granicą IAU i sąsiednimi gwiazdozbiorami — Mapa gwiazdozbioru Cyrkla: linie łączą gwiazdy tradycyjnej figury, linia przerywana to oficjalna granica IAU. Najjaśniejsze gwiazdy oznaczono nazwami i literami greckimi.

Najważniejsze dane

Nazwa łacińska	Circinus (dopełniacz: Circini)
Skrót	Cir
Znaczenie	Cyrkiel
Powierzchnia	93 stopnie kwadratowe (85. miejsce na 88)
Położenie	rektascensja 14,8 h, deklinacja −63°
Widoczność	cały gwiazdozbiór widać na szerokościach od 19° N do 90° S
Najlepszy miesiąc	Czerwiec (około 21:00)
Najjaśniejsza gwiazda	α Circini
Gwiazdy jaśniejsze od 6 mag	21
Gwiazdy z nazwą IAU	brak
Obiekty Messiera	brak
Sąsiednie gwiazdozbiory	Ptak Rajski, Centaur, Wilk, Mucha, Węgielnica, Trójkąt Południowy

Źródła: pozycje, jasności i barwy gwiazd z Yale Bright Star Catalogue; granice gwiazdozbiorów i nazwy gwiazd według IAU; powierzchnie i odległości z bazy Wikidata; figury gwiazdozbiorów według M. van der Sluysa. Jak powstają mapy.

Jak znaleźć gwiazdozbiór Cyrkla

Na szerokości 40° N (Hiszpania, Włochy, USA, Japonia) gwiazdozbiór Cyrkla nigdy nie wznosi się w całości nad horyzont. Na szerokości 35° S (Australia, RPA, Argentyna) nigdy nie zachodzi i góruje na południu, około 62° nad horyzontem. Dobrze widać go także miesiąc wcześniej i miesiąc później (w maju i w lipcu) – góruje wtedy mniej więcej o dwie godziny później lub wcześniej.

Gwiazdozbiór Cyrkla graniczy z gwiazdozbiorami Ptaka Rajskiego, Centaura, Wilka, Muchy, Węgielnicy i Trójkąta Południowego.

Położenie gwiazdozbioru Cyrkla na nocnym niebie wśród sąsiednich gwiazdozbiorów: Ptak Rajski, Centaur, Wilk, Mucha, Węgielnica i Trójkąt Południowy — Gwiazdozbiór Cyrkla (wyróżniony) wśród sąsiednich gwiazdozbiorów. Jasne gwiazdy podpisano dla łatwiejszej orientacji.

Gwiazdy gwiazdozbioru Cyrkla

Gwiazdozbiór Cyrkla ma 21 gwiazd jaśniejszych od 6 magnitudo – granicy widoczności gołym okiem pod ciemnym niebem. Oto najjaśniejsze z nich:

Gwiazda	Oznaczenie	Jasność (mag)	Typ widmowy	Odległość
—	α Circini	3,19	ApSrEuCr:	—
—	β Circini	4,07	A3V	—

Gwiazdozbiór Cyrkla do druku: mapa i kształt figury

Czarno-biała wersja do wydruku i sam kształt gwiazdozbioru Cyrkla bez podpisów – przydatne do szkolnych projektów, kart pracy i nauki rozpoznawania figury na niebie.

Czarno-biała mapa gwiazdozbioru Cyrkla do druku, z nazwami gwiazd, liniami i granicami

Kształt gwiazdozbioru Cyrkla: sama figura z liniami, bez podpisów

Historia

Cyrkiel to gwiazdozbiór wprowadzony przez francuskiego astronoma Nicolasa-Louisa de Lacaille’a, który w latach 1751–1752 sporządził mapę nieba południowego z Przylądka Dobrej Nadziei. Oficjalne granice gwiazdozbioru wyznaczył Eugène Delporte dla Międzynarodowej Unii Astronomicznej w 1930 roku.

Pytania o gwiazdozbiór Cyrkla

Jaka jest najjaśniejsza gwiazda gwiazdozbioru Cyrkla?

α Circini – gwiazda o jasności 3,19 mag.

Kiedy widać gwiazdozbiór Cyrkla?

Gwiazdozbiór Cyrkla najlepiej widać wieczorami w czerwcu. W całości jest widoczny na szerokościach geograficznych od 19° N do 90° S.

Ile gwiazd ma gwiazdozbiór Cyrkla?

Gwiazdozbiór Cyrkla ma 21 gwiazd jaśniejszych od 6 magnitudo, widocznych gołym okiem pod ciemnym niebem; żadna z nich nie ma oficjalnej nazwy IAU.

Co oznacza łacińska nazwa Circinus?

Łacińska nazwa Circinus oznacza „Cyrkiel”. Skrót gwiazdozbioru to Cir, a łaciński dopełniacz, używany w nazwach gwiazd takich jak α Circini, to Circini.