Sterrenbeeld Slingeruurwerk

Het Slingeruurwerk (Latijn: Horologium) is een sterrenbeeld aan de zuidelijke hemel dat je ’s avonds in december het best ziet. De helderste ster is α Horologii (magnitude 3,86). Het Slingeruurwerk beslaat 249 vierkante graden en is daarmee het 58e grootste van de 88 sterrenbeelden.

Bijgewerkt: 2026-11-01

Sterrenbeeld Slingeruurwerk: de belangrijkste sterren verbonden door lijnen — De vorm van het sterrenbeeld Slingeruurwerk: de helderste sterren verbonden door de traditionele figuur.

Gratis te gebruiken met bronvermelding: Atlas of the Sky (constellationmap.org), CC BY 4.0 · Meer informatie

Deze afbeelding op je website plaatsen

Plak deze HTML in je pagina. Zo verschijnt de afbeelding met de bronvermelding die de licentie vraagt.

<a href="https://constellationmap.org/nl/sterrenbeelden/slingeruurwerk/"><img src="https://constellationmap.org/nl/img/sterrenbeelden/sterrenbeeld-slingeruurwerk.png" alt="Sterrenbeeld Slingeruurwerk: de belangrijkste sterren verbonden door lijnen" width="800" height="800" loading="lazy"></a>
<br><small><a href="https://constellationmap.org/nl/sterrenbeelden/slingeruurwerk/">Sterrenbeeld Slingeruurwerk</a> · Atlas of the Sky (constellationmap.org), <a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/">CC BY 4.0</a></small>

Gedetailleerde sterrenkaart van het Slingeruurwerk

Sterrenkaart van het sterrenbeeld Slingeruurwerk met lijnen tussen de sterren, de helderste sterren met naam (Griekse letters), de IAU-grens en de aangrenzende sterrenbeelden — Kaart van het Slingeruurwerk: lijnen verbinden de sterren van de traditionele figuur, de stippellijn is de officiële IAU-grens. Sterrennamen en Griekse letters geven de helderste sterren aan.

Gegevens

Latijnse naam	Horologium (genitief: Horologii)
Afkorting	Hor
Betekenis	het Slingeruurwerk
Oppervlakte	249 vierkante graden (58e van 88)
Positie	rechte klimming 3,4 h, declinatie −53°
Zichtbaar vanaf	breedtegraden van 23° NB tot 90° ZB (het hele sterrenbeeld)
Beste maand	december (rond 21.00 uur)
Helderste ster	α Horologii
Sterren helderder dan magnitude 6	19
Sterren met een IAU-naam	geen
Messierobjecten	geen
Aangrenzende sterrenbeelden	Graveerstift, Goudvis, Eridanus, Kleine Waterslang, Net

Bronnen: posities, magnitudes en kleuren van sterren uit de Yale Bright Star Catalogue; grenzen van sterrenbeelden en sternamen van de IAU; oppervlakten en afstanden uit Wikidata; figuren van de sterrenbeelden door M. van der Sluys. Hoe de kaarten gemaakt worden.

Zo vind je het Slingeruurwerk

Vanaf 40° NB (Zuid-Europa, de VS, Japan) komt het Slingeruurwerk nooit helemaal boven de horizon. Vanaf 35° ZB (Australië, Zuid-Afrika, Argentinië) staat het sterrenbeeld op zijn hoogst in het zuiden, ongeveer 72° boven de horizon. Ook de maanden ervoor en erna (november en januari) zijn goed: dan staat het er een paar uur later of eerder.

Het Slingeruurwerk grenst aan de sterrenbeelden Graveerstift, Goudvis, Eridanus, Kleine Waterslang en Net.

Waar het sterrenbeeld Slingeruurwerk aan de nachthemel staat, tussen de sterrenbeelden Graveerstift, Goudvis, Eridanus, Kleine Waterslang en Net — Het Slingeruurwerk (gemarkeerd) tussen de omliggende sterrenbeelden. Heldere sterren staan met naam aangegeven, zodat je je kunt oriënteren.

Sterren van het Slingeruurwerk

Het Slingeruurwerk telt 19 sterren die helderder zijn dan magnitude 6, de grens van wat je onder een donkere hemel met het blote oog ziet. Dit zijn de helderste:

Ster	Aanduiding	Magnitude	Spectraaltype	Afstand
—	α Horologii	3,86	K1III	—
—	HR 868	4,0	M7IIIe	—

Sterrenbeeld Slingeruurwerk om te printen: kaart en lijntekening

Een zwart-witversie om te printen en een eenvoudige lijntekening van de figuur van het Slingeruurwerk: handig voor spreekbeurten, werkstukken en werkbladen, en om de vorm te leren herkennen.

Zwart-witte sterrenkaart van het sterrenbeeld Slingeruurwerk om te printen, met sterrennamen, lijnen en grens

Lijntekening van het sterrenbeeld Slingeruurwerk: de figuur van het Slingeruurwerk zonder namen

Geschiedenis

Het Slingeruurwerk is ingevoerd door de Franse astronoom Nicolas-Louis de Lacaille, die in 1751–52 vanaf Kaap de Goede Hoop de zuidelijke hemel in kaart bracht. De officiële grens werd in 1930 door Eugène Delporte vastgelegd voor de Internationale Astronomische Unie.

Vragen over het Slingeruurwerk

Wat is de helderste ster van het Slingeruurwerk?

α Horologii, met magnitude 3,86.

Wanneer is het Slingeruurwerk te zien?

Het Slingeruurwerk is ’s avonds in december het best te zien. Het hele sterrenbeeld is zichtbaar vanaf breedtegraden tussen 23° NB en 90° ZB.

Hoeveel sterren telt het Slingeruurwerk?

19 sterren in het Slingeruurwerk zijn helderder dan magnitude 6 en onder een donkere hemel met het blote oog te zien; geen ervan heeft een officiële IAU-naam.

Wat betekent de naam Horologium?

Horologium betekent ‘het Slingeruurwerk’. De afkorting is Hor; de Latijnse genitief Horologii zie je terug in sterrenaanduidingen zoals α Horologii.