Sterrenbeeld Grote Beer

De Grote Beer (Latijn: Ursa Major) is een sterrenbeeld aan de noordelijke hemel dat je ’s avonds in april het best ziet. De helderste ster is Alioth (magnitude 1,77). Je vindt er de Steelpan. De Grote Beer beslaat 1.280 vierkante graden en is daarmee het 3e grootste van de 88 sterrenbeelden.

Bijgewerkt: 2026-11-01

Sterrenbeeld Grote Beer: de belangrijkste sterren verbonden door lijnen, met de namen Alioth, Dubhe, Alkaid, Mizar en Merak — De vorm van het sterrenbeeld Grote Beer: de helderste sterren verbonden door de traditionele figuur.

Gratis te gebruiken met bronvermelding: Atlas of the Sky (constellationmap.org), CC BY 4.0 · Meer informatie

Deze afbeelding op je website plaatsen

Plak deze HTML in je pagina. Zo verschijnt de afbeelding met de bronvermelding die de licentie vraagt.

<a href="https://constellationmap.org/nl/sterrenbeelden/grote-beer/"><img src="https://constellationmap.org/nl/img/sterrenbeelden/sterrenbeeld-grote-beer.png" alt="Sterrenbeeld Grote Beer: de belangrijkste sterren verbonden door lijnen, met de namen Alioth, Dubhe, Alkaid, Mizar en Merak" width="800" height="800" loading="lazy"></a>
<br><small><a href="https://constellationmap.org/nl/sterrenbeelden/grote-beer/">Sterrenbeeld Grote Beer</a> · Atlas of the Sky (constellationmap.org), <a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/">CC BY 4.0</a></small>

Gedetailleerde sterrenkaart van de Grote Beer

Sterrenkaart van het sterrenbeeld Grote Beer met lijnen tussen de sterren, de helderste sterren met naam (Alioth, Dubhe, Alkaid en Mizar), de Messierobjecten M40, M81, M82, M97, M101, M108 en M109, de IAU-grens en de aangrenzende sterrenbeelden — Kaart van de Grote Beer: lijnen verbinden de sterren van de traditionele figuur, de stippellijn is de officiële IAU-grens. Sterrennamen en Griekse letters geven de helderste sterren aan.

Gegevens

Latijnse naam	Ursa Major (genitief: Ursae Majoris)
Afkorting	UMa
Betekenis	de Grote Beer
Oppervlakte	1.280 vierkante graden (3e van 88)
Positie	rechte klimming 11,3 h, declinatie +54°
Zichtbaar vanaf	breedtegraden van 90° NB tot 17° ZB (het hele sterrenbeeld)
Beste maand	april (rond 21.00 uur)
Helderste ster	Alioth
Sterren helderder dan magnitude 6	126
Sterren met een IAU-naam	18
Messierobjecten	M40, M81, M82, M97, M101, M108, M109
Aangrenzende sterrenbeelden	Ossenhoeder, Jachthonden, Giraffe, Hoofdhaar, Draak, Kleine Leeuw, Leeuw, Lynx

Bronnen: posities, magnitudes en kleuren van sterren uit de Yale Bright Star Catalogue; grenzen van sterrenbeelden en sternamen van de IAU; oppervlakten en afstanden uit Wikidata; figuren van de sterrenbeelden door M. van der Sluys. Hoe de kaarten gemaakt worden.

Zo vind je de Grote Beer

Vanaf 40° NB (Zuid-Europa, de VS, Japan) is de Grote Beer circumpolair: het sterrenbeeld gaat nooit onder en is het hele jaar door de hele nacht te zien. Op avonden in april staat het op zijn hoogst, in het noorden op ongeveer 76° boven de horizon. Vanaf 35° ZB (Australië, Zuid-Afrika, Argentinië) staat het sterrenbeeld op zijn hoogst in het noorden, ongeveer 1° boven de horizon. Ook de maanden ervoor en erna (maart en mei) zijn goed: dan staat het er een paar uur later of eerder.

De Grote Beer grenst aan de sterrenbeelden Ossenhoeder, Jachthonden, Giraffe, Hoofdhaar, Draak, Kleine Leeuw, Leeuw en Lynx.

Waar het sterrenbeeld Grote Beer aan de nachthemel staat, tussen de sterrenbeelden Ossenhoeder, Jachthonden, Giraffe, Hoofdhaar, Draak, Kleine Leeuw, Leeuw en Lynx — De Grote Beer (gemarkeerd) tussen de omliggende sterrenbeelden. Heldere sterren staan met naam aangegeven, zodat je je kunt oriënteren.

Sterren van de Grote Beer

De Grote Beer telt 126 sterren die helderder zijn dan magnitude 6, de grens van wat je onder een donkere hemel met het blote oog ziet. Dit zijn de helderste:

Ster	Aanduiding	Magnitude	Spectraaltype	Afstand
Alioth	ε Ursae Majoris	1,77	A0pCr	79 lj
Dubhe	α Ursae Majoris	1,79	K0IIIa	123 lj
Alkaid	η Ursae Majoris	1,86	B3V	100 lj
Mizar	ζ Ursae Majoris	2,27	A1VpSrSi	83 lj
Merak	β Ursae Majoris	2,37	A1V	97 lj
Phecda	γ Ursae Majoris	2,44	A0Ve	111 lj
—	ψ Ursae Majoris	3,01	K1III	—
Tania Australis	μ Ursae Majoris	3,05	M0III	183 lj
Talitha	ι Ursae Majoris	3,14	A7IV	—
—	θ Ursae Majoris	3,17	F6IV	—
Megrez	δ Ursae Majoris	3,31	A3V	81 lj
Muscida	ο Ursae Majoris	3,36	G5III	184 lj

Deep-sky-objecten in de Grote Beer

De Grote Beer bevat 7 objecten uit de catalogus van Charles Messier:

Messier 40 (M40): dubbelster, 8,4 mag
Stelsel van Bode (M81): spiraalstelsel, 6,9 mag
Sigaarstelsel (M82): starburststelsel, 8,4 mag
Uilnevel (M97): planetaire nevel, 9,9 mag
Windmolenstelsel (M101): spiraalstelsel, 7,9 mag
Messier 108 (M108): spiraalstelsel, 10,0 mag
Messier 109 (M109): spiraalstelsel, 9,8 mag

Sterrenbeeld Grote Beer om te printen: kaart en lijntekening

Een zwart-witversie om te printen en een eenvoudige lijntekening van de figuur van de Grote Beer: handig voor spreekbeurten, werkstukken en werkbladen, en om de vorm te leren herkennen.

Zwart-witte sterrenkaart van het sterrenbeeld Grote Beer om te printen, met sterrennamen, lijnen en grens

Lijntekening van het sterrenbeeld Grote Beer: de figuur van de Grote Beer zonder namen

Geschiedenis

De Grote Beer is een van de 48 sterrenbeelden die Ptolemaeus beschreef in de Almagest (2e eeuw n.Chr.). De officiële grens werd in 1930 door Eugène Delporte vastgelegd voor de Internationale Astronomische Unie.

Vragen over de Grote Beer

Wat is de helderste ster van de Grote Beer?

Alioth, met magnitude 1,77, op ongeveer 79 lichtjaar afstand.

Wanneer is de Grote Beer te zien?

De Grote Beer is ’s avonds in april het best te zien. Het hele sterrenbeeld is zichtbaar vanaf breedtegraden tussen 90° NB en 17° ZB.

Hoeveel sterren telt de Grote Beer?

126 sterren in de Grote Beer zijn helderder dan magnitude 6 en onder een donkere hemel met het blote oog te zien; 18 daarvan hebben een officiële IAU-naam.

Wat betekent de naam Ursa Major?

Ursa Major betekent ‘de Grote Beer’. De afkorting is UMa; de Latijnse genitief Ursae Majoris zie je terug in sterrenaanduidingen zoals ε Ursae Majoris.