Sterrenbeeld Kompas

Het Kompas (Latijn: Pyxis) is een sterrenbeeld aan de zuidelijke hemel dat je ’s avonds in maart het best ziet. De helderste ster is α Pyxidis (magnitude 3,68). Het Kompas beslaat 221 vierkante graden en is daarmee het 65e grootste van de 88 sterrenbeelden.

Bijgewerkt: 2026-11-01

Sterrenbeeld Kompas: de belangrijkste sterren verbonden door lijnen — De vorm van het sterrenbeeld Kompas: de helderste sterren verbonden door de traditionele figuur.

Gratis te gebruiken met bronvermelding: Atlas of the Sky (constellationmap.org), CC BY 4.0 · Meer informatie

Deze afbeelding op je website plaatsen

Plak deze HTML in je pagina. Zo verschijnt de afbeelding met de bronvermelding die de licentie vraagt.

<a href="https://constellationmap.org/nl/sterrenbeelden/kompas/"><img src="https://constellationmap.org/nl/img/sterrenbeelden/sterrenbeeld-kompas.png" alt="Sterrenbeeld Kompas: de belangrijkste sterren verbonden door lijnen" width="800" height="800" loading="lazy"></a>
<br><small><a href="https://constellationmap.org/nl/sterrenbeelden/kompas/">Sterrenbeeld Kompas</a> · Atlas of the Sky (constellationmap.org), <a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/">CC BY 4.0</a></small>

Gedetailleerde sterrenkaart van het Kompas

Sterrenkaart van het sterrenbeeld Kompas met lijnen tussen de sterren, de helderste sterren met naam (Griekse letters), de IAU-grens en de aangrenzende sterrenbeelden — Kaart van het Kompas: lijnen verbinden de sterren van de traditionele figuur, de stippellijn is de officiële IAU-grens. Sterrennamen en Griekse letters geven de helderste sterren aan.

Gegevens

Latijnse naam	Pyxis (genitief: Pyxidis)
Afkorting	Pyx
Betekenis	het Scheepskompas
Oppervlakte	221 vierkante graden (65e van 88)
Positie	rechte klimming 8,9 h, declinatie −28°
Zichtbaar vanaf	breedtegraden van 53° NB tot 90° ZB (het hele sterrenbeeld)
Beste maand	maart (rond 21.00 uur)
Helderste ster	α Pyxidis
Sterren helderder dan magnitude 6	18
Sterren met een IAU-naam	geen
Messierobjecten	geen
Aangrenzende sterrenbeelden	Luchtpomp, Waterslang, Achtersteven, Zeilen

Bronnen: posities, magnitudes en kleuren van sterren uit de Yale Bright Star Catalogue; grenzen van sterrenbeelden en sternamen van de IAU; oppervlakten en afstanden uit Wikidata; figuren van de sterrenbeelden door M. van der Sluys. Hoe de kaarten gemaakt worden.

Zo vind je het Kompas

Vanaf 40° NB (Zuid-Europa, de VS, Japan) kijk je op avonden in maart naar het zuiden: rond 21.00 uur staat het Kompas op zijn hoogst, ongeveer 22° boven de zuidelijke horizon. Vanaf 35° ZB (Australië, Zuid-Afrika, Argentinië) staat het sterrenbeeld op zijn hoogst in het noorden, ongeveer 83° boven de horizon. Ook de maanden ervoor en erna (februari en april) zijn goed: dan staat het er een paar uur later of eerder.

Het Kompas grenst aan de sterrenbeelden Luchtpomp, Waterslang, Achtersteven en Zeilen.

Waar het sterrenbeeld Kompas aan de nachthemel staat, tussen de sterrenbeelden Luchtpomp, Waterslang, Achtersteven en Zeilen — Het Kompas (gemarkeerd) tussen de omliggende sterrenbeelden. Heldere sterren staan met naam aangegeven, zodat je je kunt oriënteren.

Sterren van het Kompas

Het Kompas telt 18 sterren die helderder zijn dan magnitude 6, de grens van wat je onder een donkere hemel met het blote oog ziet. Dit zijn de helderste:

Ster	Aanduiding	Magnitude	Spectraaltype	Afstand
—	α Pyxidis	3,68	B1.5III	—
—	β Pyxidis	3,97	G7Ib-II	—
—	γ Pyxidis	4,01	K3-III	—

Sterrenbeeld Kompas om te printen: kaart en lijntekening

Een zwart-witversie om te printen en een eenvoudige lijntekening van de figuur van het Kompas: handig voor spreekbeurten, werkstukken en werkbladen, en om de vorm te leren herkennen.

Zwart-witte sterrenkaart van het sterrenbeeld Kompas om te printen, met sterrennamen, lijnen en grens

Lijntekening van het sterrenbeeld Kompas: de figuur van het Kompas zonder namen

Geschiedenis

Het Kompas is ingevoerd door de Franse astronoom Nicolas-Louis de Lacaille, die in 1751–52 vanaf Kaap de Goede Hoop de zuidelijke hemel in kaart bracht. De officiële grens werd in 1930 door Eugène Delporte vastgelegd voor de Internationale Astronomische Unie.

Vragen over het Kompas

Wat is de helderste ster van het Kompas?

α Pyxidis, met magnitude 3,68.

Wanneer is het Kompas te zien?

Het Kompas is ’s avonds in maart het best te zien. Het hele sterrenbeeld is zichtbaar vanaf breedtegraden tussen 53° NB en 90° ZB.

Hoeveel sterren telt het Kompas?

18 sterren in het Kompas zijn helderder dan magnitude 6 en onder een donkere hemel met het blote oog te zien; geen ervan heeft een officiële IAU-naam.

Wat betekent de naam Pyxis?

Pyxis betekent ‘het Scheepskompas’. De afkorting is Pyx; de Latijnse genitief Pyxidis zie je terug in sterrenaanduidingen zoals α Pyxidis.